PROSJAK-SEDI-NA-ZLATNOM-RUDNIKU

PROSJAK SEDI NA ZLATNOM RUDNIKU

Odsustvo podsticaja na državnom nivou, elementarno neznanje i podložnost korupciji donosioca odluka na svim nivoima vlasti osnovni su razlozi za simbolično korišćenje energije geotermalnog porekla. Nažalost, u Srbiji postojeći geotermalni izvori imaju stepen iskorištenja od oko 30 procenata

 

Autor: Dušan Nelki

 

Da li je prosečan Srbin nadprosečno glup, ili su srpski političari nadprosečno nemoralni i alavi – zaključite sami. Ovo je priča o besplatnoj geotermalnoj energiji koju ne koristimo zbog nemoralnosti i elementarnog neznanja donosioca odluka na svim nivoima vlasti.

Potencijal geotermalne energije je toliki da ga najbolje opisuje izraz nezamislivo veliki! Ako bismo smanjili temperaturu zemljine kore za 0,1°C,  omogućili bi snabdevanje električnom energijom, na sadašnjem nivou potrošnje za narednih 15.000 godina.

Izraz “geotermalno” je složenica koja vodi poreklo od dve grčke reči i znači toplota zemlje. Toplota u unutrašnjosti zemlje je rezultat formiranja planete iz prašine i gasova, pre više od četiri milijarde godina. Radioaktivno raspadanje elemenata u stenama kontinuirano obnavlja tu toplotu, zbog čega je geotermalna energija obnovljivi izvor energije.

Osnovni medijum koji prenosi toplotu iz unutrašnjosti na površinu je voda ili vodena para. Direktna investicija u geotermalne izvore koji bi proizvodili toplotu i električnu energiju oko šest puta je manja od ekvavilentne investicije za izgradnju termoelektrane. Ako bi se u kalkulaciju uključio trošak iskopa i transporta uglja, kao i isporuka i montaža opreme za hvatanje CO2 i pepela, došlo bi se do toga da je cena jednog kilovat-časa iz geotermalnog proizvodnog pogona 10 puta niža od onog iz termoelektrane.

Korišćenje geotermalne energije u procesu dobijanja struje ogleda se u tome da se hladna voda upumpava na vruće granitne stene koje se nalaze blizu površine, a napolje izlazi vruća para pod visokim pritiskom i pokreće generatore.

Najveći geotermalni sistem koji služi za grejanje nalazi se na Islandu, odnosno u njegovom glavnom gradu Rejkjaviku, u kojem gotovo sve zgrade koriste geotermalnu energiju.

Voda iz geotermalnih rezervoara koristi se za grejanje staklenika za proizvodnju cveća i povrća grejanjem vazduha i tla na kome rastu biljke. Mađarska trenutno pokriva 80% energetskih potreba svojih staklenika geotermalnom energijom. Eksploatacioni vek bušotine je oko 40 godina. Uz pretpostavku da se izbuši još jedna bušotina, koja bi služila za to da se iskorištena voda vraća nazad u zemlju i na taj način održava nivo pritiska i drugih parametara koji su bitni za korišćenje izvora, taj izvor bi mogao da se koristi neograničeno. Struktura dobijene energije iz termalne bušotine ogleda se u tome uda se osim tople vode vrlo često dobije i prirodni gas, čijim se kontrolisanim sagorevanjem može dobiti još 30% energije.

Gde je tu Srbija?

Na osnovu izvšenih merenja, toplotni tok u Srbiji je dvostruko veći od evropskog, koji se kreće na nivou 60mW/m2. Prirodni i veštački izvori termalne vode su identifikovani na teritoriji preko 60 opština. Ukupna količina toplote koja se nalazi akumulirana u nalazištima geotermalnih voda u Srbiji do dubine od 3km, oko dva puta je veća od ekvivalentne toplotne energije koja bi se mogla dobiti sagorevanjem svih vrsta uglja iz nalazišta u Srbiji (uključujući i Kosovo). To predstavlja 76% celokupnih zaliha u državi.

Spuštanjem kroz zemljinu koru temperatura raste 27°C po kilometru, pa je geotermalna voda koja je konkurentna klasičnim energetskim izvorima (temperature iznad 45°C) dostupna već na 1,5 kilometar dubine. Značajan, ali nesagledan geotermalni potencijal, leži u korišćenju negativnih i zavodnjenih naftnih i gasnih bušotina u Vojvodini, na kojima je završena eksploatacija. Odlični rezltati za korišćenje geotermalnih voda temperatura oko 50ºC dobijaju se korišćenjem kaskadnog modela.  Geotermalna voda se prvo koristi tamo gde je potrebna viša temperatura, a potom se pomoću toplotnih pumpi koristi i ona toplota koja bi inače otišla sa neupotrebljenom vodom. Na ovaj način toplotnim pumpama preuzima se energija otpadne termalne vode temperature ispod 25°C. Srbija raspolaže sa preko 100 izvora geotermalnih voda temperature koja je veća od pomenutih 25°C.

Naftna industrija Srbije je u 2015. godini zaradila od geotermalnih izvora 200,000 Evra samo od prodaje prava korišćenja tople vode banjama, dok je za troškove održavanja instalacija na godišnjem nivou izdvojio samo 10,000 Evra. Banja Junaković raspolaže sa pet izvora, od kojih koristi samo jedan – jer je cena od 0,7 Evra po kubnom metru isporučene tople vode nerealna i onemogućava dalji razvoj, iako postoje ogromni potencijali.

Od 75 bušotina u Srbiji samo je 12 u funkciji. Intenzivnim korišćenjem geotermalnih potencijala mogla bi se smanjiti uvozna zavisnost za preko 500,000 tona nafte godišnje. Korišćenjem geotermalnih toplotnih pumpi mogla bi se smanjiti potrošnja električne energije za više od 1.200 megavata.

Grad Bečej je izradio studiju opravdanosti primene geotermalne energije za daljinsko grejanje zgrada. Iz nje proizilazi da se uložena sredstva vraćaju za 8,5 godina uz 30% nižu cenu grejanja u odnosu na onu koja je danas. Ovo znači da po isteku pomenutog perioda, grad će godišnje prihodovati čistih 400.000 Evra samo po osnovu “know how”.

Odsustvo podsticaja na državnom nivou, elementarno neznanje i podložnost korupciji donosioca odluka na svim nivoima vlasti osnovni su razlozi za simbolično korišćenja energije geotermalnog porekla. Nažalost, u Srbiji postojeći geotermalni izvori imaju stepen iskorištenja oko 30 procenata. U srpskim banjama čest je slučaj da se zagrevanje objekata vrši sagorevanjem mazuta ili gasa, umesto toplom vodom na kojima banje počivaju. Adekvatnom izolacijom banjskih objekata orijentacione površine grejanog prostora od 3,000m² za 10 puta bi se smanjili izdaci za energiju priključenjem na termalni izvor.

Formiranje adekvatnog potrošača toplotne energije veći je problem nego otvaranje i kompletno opremanje bušotine. To je glavni razlog što je veliki broj aktivnih bušotina van upotrebe, a tako će ostati još dugo. Koncept arhitektonskog sadržaja u blizini proizvodne bušotine treba biti usmeren na što veći broj potrošača toplotne energije na dug period. Ovo podrazumeva izgradnju novih gradskih naselja u blizini izvora koja bi se grejala na energiju dobijenu iz termalnih bušotina. Takođe to je formiranje proizvodnih pogona koji iziskuju velike količine toplote, kao što su sušare za drvo, sušare za voće, proizvodnja papira, pasterizacija mleka.

Ovo je samo mali broj primera jeftine proizvodnje koja se može ostvariti uz geotermalne bušotine. No, kako ničega od nabrojanog nema – sve ukazuje na to da je puno lakše uzeti proviziju (čitaj mito) od isporučilaca neobnovljivih energenata i biti sluga multinacionalnih kompanija.

Ostavite odgovor