SLOVENSKE-DUŠE

SLOVENSKE DUŠE

Kada su stari Sloveni iz svoje postojbine na severu, negde oko Karpata, ili sa prostora današnje Nemačke, krenuli da traže obećanu zemlju na jugu u toplijim krajevima i kada su stigli do ušća Save u Dunav – prešli su veliku reku, pogledali ka Avali i onda je vođa uzviknuo: „Ovo je najlepša zemlja na svetu!“

 

Autor: Vladimir Đurđić

 

Možda je zaista i bilo tako, ali istoričari kažu da su Sloveni prvu put došli na Balkan u šestom veku, sa idejom da za sebe “štrpnu” deo bogatstva i lepote rimske civilizacije, tačnije njenog istočnog dela. I tokom perioda od skoro jednog celog veka, uspeli su da dođu čak dva puta do Soluna (586. i 611. godine) i Konstantinopolja/Carigrada (626. godine). Možda su malo precenili svoju snagu, pa su se povukli opet na Dunav i tako pomalo upadali, ratovali i pljačkali vizantijske gradove i stanovništvo – što u to vreme nije bilo nimalo neuobičajeno.

Sloveni su, kao uostalom i svi narodi u to doba, verovali u više bogova. Danas znamo bar desetak, a bog praotac, koji je po Slovenima stvorio svet, bio je Svarog. Najmoćniji je Perun-gromovnik, Stribog je bog vetra, Dajbog bog sunca, dok je Vesna boginja proleća… I šta vidimo iz svega ovoga? Da su Sloveni voleli i poštovali prirodu!

Predeli u koje su stizali iz postojbine i birali da žive gotovo su na svim strana sveta bili slični: ogromna prostranstva prekrivena šumama, ispresecana močvarama, jezerima i rekama. Živeli su od lova i ribolova, gajili su stoku, a nešto ređe su obrađivali zemlju, iako je kod starih Slovena zemlja bila posebno obožavana. Ukratko, suočeni sa okrutnim prirodnim silama, počeli su da veruju u bogove koji su mogli da ukrote tu neizmernu silu koja je dolazila sa neba.

Posle perioda prvih dolazaka slovenskih plemena došla su i druga, te je tako broj Slovena postajao sve veći, a malo pomalo su naseljavali deo po deo brdovitih delova južno od Dunava i Save. I konačno su tu na kraju ostali do današnjih dana.

U periodu kada su Sloveni držali Konstantinopolj u opsadi, izgleda da su na Balkansko poluostrvo došli Srbi! Pre Srba su verovatno došli Hrvati, kojima je car Iraklije ponudio da iz Dalmacije proteraju Avare. Srbi su stigli predvođeni knezom Dervanom, ili njegovim sinovima, oko 632. godine. Pre toga se pomenuti Dervan, čija se država nalazila na prostoru oko grada Drezdena u Nemačkoj, pridružio plemenskom savezu kneza Sama. To je bio vladar koji je stvorio jednu vrstu slovenskog carstva, koje se nalazilo na teritoriji današnjih država Češke, Slovačke i Austrije oslobodivši se okova Franačke imperije, koja je u to vreme bila najveća sila na zapadu Evrope. Ipak, trebalo bi pomenuti da postoji nekoliko teorija kada su Sloveni, a samim tim i Srbi došli na Balkan. Neki smatraju da su zapravo tu bili sve vreme!

Ukoliko uzmemo da su se doselili, važno je da napomenemo kako je vrlo brzo po dolasku na balkanske prostore između Srba i Hrvata uspostavljena granica. Ona je išla otprilike sredinom današnje Bosne i Hercegovine, dok su na istoku Srbi živeli do doline reke Ibar, a odatle je granica njihovih zemalja išla ka ušću Drine u Savu. O svemu ovome je nekoliko vekova kasnije pisao vizantijski car Konstantin Porfirogenit (vladao od 913. do 959. godine), koji je ostavio ove dragocene podatke u delu „O upravljanju carstvom“.

U međuvremenu, Srbi su polako počeli da se bore i da stvaraju nešto što bi moglo da se nazove društvena zajednica. Ali je bilo potrebno da prođe mnogo vremena i vekova da bi postali i ostali samostalni, bez uticaja drugih naroda i država na njihov život.

U savremenoj srpskoj kulturi stari Sloveni do skoro nisu bili mnogo prisutni, osim nekoliko simpatičnih izuzetaka. Pomenimo strip junake Akanta i Dikana koji su sušta suprotnost i kao likovi i od crteža do priča. Akant je pravi avanaturistički strip smešten u rani Srednji vek, objavljivan od 1964. do 1969. u 15 epizoda, uz veliku pažnju publike. Znatno poznatiji Dikan je „došao na svet“ krajem šezdesetih godina XX veka, a plavokosi heroj koji bi mogao biti i srpsko/jugoslovenski pandan Asteriksu bio je veoma popularan. Objavljeno je dvadesetak Dikanovih avanatura u isto toliko strip epizoda. Od filmova jedino možemo da pomenemo „Hoja Lero“ iz 1952. godine u režiji Vjekoslava Afrića i produkciji Avala filma. Delo opisano kao filmska fantazija u kom se glavni junak Dalibor bori za Doljenku, a Sloveni za slobodu, nije zabeležilo veći uspeh kod publike i kritike. Pre nekoliko godina počela je i mala slovenomanija u raznim vidovima umetnosti i medijima u Srbiji. Ponajviše je to bilo izraženo u književnosti, verovatno kao odgovor na tišinu koja je dugo vladala na umetničkoj sceni. Romani epske fantastike, leksikoni koji se bave starim slovenskim božanstvima i mitologijom, kao i mnogobrojne grupe na socijalnim mrežama prednjače u tome – što je solidan uvod da se široj javnosti koliko-toliko približe stari Sloveni u svom svakodnevnom i duhovnom životu.

One Comment

Ostavite odgovor